هادى هاشميان
25
كوه توحيد ( بررسى سير زندگي، افكار، آثار و ... سيد العارفين آيت الله سيد على آقا قاضى طباطبايى تبريزى (ره)) (فارسى)
اميد را به دل مردم تاباند . غازانخان به بركت تشرّف به دين اسلام ، براى برپا ساختن مقبرهاى با شكوه در چند كيلومترى تبريز ، شهركى بنا كرد كه در تحسين و تجميل و تزئين آن از هيچ نوع هزينه و تلاشى فروگذار نكرد و قبّهاى كه عظيمترين و با شكوهترين قبه آن روزگار در ممالك اسلامى محسوب مىشد ، برفراز آن برافراشت و ابنيه و عماراتى كه در خور چنين مقبرهاى بود پى افكند . مسجد ، مدرسه ، خانقاه ، دارالسيادة ، دارالضيافة ، دارالشفاء ، دارالقانون ، بيتالحكمة ، حكمتيه ، جهانسراى ، و بوستانهاى دلگشا احداث نمود و موقوفات بىحسابى بدان اختصاص داد كه طالبان علوم ، با دلى فارغ از درد معاش ، به تعليم و تعلم ، بسر برند . و محقّقان و حكيمان با سرى آسوده به حكمت و تحقيق سرگرم شوند و دانشجويان علوم مختلف در پى اهداف تحصيلى و تحقيقى خود بوده باشند . 4 - حوزه علمى سلطانيه زنجان چهارمين حوزه علمى دوره ايلخانان ايران ، حوزه علميه سلطانيه زنجان است . بانى اصلى آن ، غازان خان بود ، ولى چون او موفّق به اتمام كار نشد ، سلطان محمد خدابنده به سال 704 ق . آهنگ اتمام آن نمود و بدين ترتيب در سال 712 ق . در پنج فرسنگى زنجان ، يكى از بزرگترين شهرهاى علمى اسلامى بنام « سلطانيه » بوجود آمد . 5 - حوزه علمى صفوى از سرمداران حوزه علمى صفوى ، شيخ صفىالدين ابوالفتح اسحاق بن شيخ امين الدين جبرئيل مىباشد ، كه در اواخر خلافت بنىعباس ، پنج سال بعد از رحلت شمس تبريزى ، و دوازده سال بعد از فوت محىالدين بنعربى ، در سال 650 ق . متولد شده است . حضور عرفانى شيخ صفى در اردبيل ، اين منطقه را مجمع عرفا ، ادبا و اهل فضل نموده و افراد بسيارى از خرمن فضل و انديشههاى او بهره بردهاند . بدين ترتيب دوره حكومت مقتدر صفويه مقارن با عصر شكوفايى حوزههاى علميه تشيع در ايران بود كه با روى كار آمدن نادرشاه افشار و بىرغبتى به مذهب خاص ، حوزههاى شيعه موقعيت خود را حفظ كردند و در زمان كريمخانزند و قاجاريان به تكاپوى فرهنگى پرداخته و عالمان بزرگى را به جامعه تحويل دادهاند .